De class 1 medical is de meest uitgebreide vliegmedische keuring in de burgerluchtvaart. Zonder een geldig class 1 medical certificate mag je niet werken als verkeersvlieger. De keuring is streng maar voorspelbaar: wie fysiek en mentaal gezond is, heeft doorgaans weinig reden tot zorgen. Op deze pagina lees je wat de vliegmedische keuring klasse 1 inhoudt, welke eisen er per onderdeel gelden, wat de keuring indicatief kost, waar je die in Nederland kunt doen en welke opties je hebt als je ergens over twijfelt.
Wat is de vliegmedische keuring klasse 1?
Een class 1 medical certificate is een wettelijk vereist document dat bevestigt dat je medisch geschikt bent om als beroepspiloot te werken. De eisen zijn vastgelegd in EASA Part-MED en zijn in heel Europa gelijk. De keuring wordt uitgevoerd door een erkende AME (Aeromedical Examiner) of een AeMC (Aeromedical Centre). Voor een CPL-brevet of ATPL-opleiding is het certificaat verplicht en de meeste vliegscholen willen een geldig class 1 medical zien bij de intake of vlak na de start van de opleiding.
Plan de keuring daarom vroeg in je oriëntatie, bij voorkeur nog voordat je een school kiest of geld uitgeeft aan een selectietraject. Het is verreweg de goedkoopste manier om te ontdekken of het vak van verkeersvlieger medisch haalbaar is voor jou. Hoe de keuring in het complete traject past lees je in het overzicht piloot worden.
Alle onderdelen van de class 1 keuring
De initiële keuring duurt doorgaans een halve tot een hele dag en bestaat uit een reeks deelonderzoeken. Reken op een dag met verschillende stations: je vult vooraf een uitgebreide medische vragenlijst in, doet oog- en gehoortesten, levert bloed en urine in, krijgt een ECG en een longfunctietest en sluit af met een lichamelijk onderzoek en een gesprek met de keuringsarts. In veel gevallen hoor je aan het einde van de dag al of je certificaat wordt afgegeven, of dat er eerst aanvullend onderzoek nodig is. Hieronder lichten we de belangrijkste onderdelen toe.
Ogen en zicht
Voor veel kandidaten het meest gevreesde onderdeel. Gemeten worden de visus (minimaal 6/9 per oog, met of zonder correctie), het kleurenzien (Ishihara-test), dieptezicht en gezichtsveld. Daarnaast wordt gecontroleerd op oogziekten zoals glaucoom en cataract. Een bril of contactlenzen is toegestaan, zolang je zicht binnen de correctiegrenzen valt. Je moet dan wel altijd een reservebril binnen handbereik hebben in de cockpit. Lees voor de details ons artikel over piloot worden met een bril.
| Eis | Indicatieve waarde |
|---|---|
| Visus per oog (gecorrigeerd) | ≥ 6/9 |
| Visus beide ogen samen (gecorrigeerd) | ≥ 6/6 |
| Refractie (initieel) | Tussen +5 en -6 dioptrieën |
| Astigmatisme | ≤ 2 dioptrieën |
| Kleurenzien | Normaal (Ishihara of vervolgtest) |
Gehoor
Je gehoor wordt getest met een audiometrie (toontest). Je moet goed kunnen horen op de frequenties die relevant zijn voor radiotelefonie. Licht gehoorverlies is binnen de EASA-grenswaarden soms acceptabel, ernstig gehoorverlies niet. Het gebruik van hoortoestellen is voor een class 1 medical in de meeste gevallen niet toegestaan. Twijfel je over je gehoor, dan kan de AME dat met een eenvoudige test snel in kaart brengen.
Hart en bloedsomloop
Een ECG (elektrocardiogram) is verplicht bij de initiële keuring en wordt daarna periodiek herhaald. Je bloeddruk wordt gemeten; als indicatieve bovengrens geldt 160/95 mmHg. Hartafwijkingen, ritmestoornissen of een voorgeschiedenis van hartproblemen betekenen niet automatisch een afkeuring, maar vereisen nader onderzoek door een cardioloog. Sommige aandoeningen leiden tot een beperking op het certificaat, zoals een OML (operational multi-crew limitation), waarmee je alleen in een meerkoppige cockpit mag vliegen.
Longen
Een longfunctietest (spirometrie) meet je longcapaciteit. Astma is niet per definitie een afkeuringsgrond; het hangt af van de ernst en of de aandoening met medicatie stabiel onder controle is. Roken wordt sterk afgeraden, ook omdat het je longfunctie en cardiovasculaire waarden op termijn beïnvloedt.
Neurologie en psychisch welzijn
Het neurologisch onderzoek test reflexen, coördinatie en zenuwfunctie. Epilepsie en onverklaarde episodes van bewustzijnsverlies zijn in de regel diskwalificerend. Het psychische deel beoordeelt je mentale gezondheid: er mag geen actieve psychische aandoening, verslaving of persoonlijkheidsproblematiek zijn die de vliegveiligheid in gevaar brengt. Sinds enkele jaren besteedt EASA nadrukkelijk meer aandacht aan psychisch welzijn van piloten. Een voorgeschiedenis van bijvoorbeeld depressie of ADHD leidt niet automatisch tot afkeuring, maar vraagt altijd om een individuele beoordeling door de AME of het aeromedisch centrum.
Vliegmedische keuring klasse 1 eisen per categorie
Onderstaande tabel vat de eisen van de vliegmedische keuring klasse 1 per categorie samen. De genoemde normen zijn indicatief en gebaseerd op EASA Part-MED. De AME of het aeromedisch centrum beoordeelt altijd je individuele situatie, kan aanvullend specialistisch onderzoek vragen en neemt de uiteindelijke beslissing.
| Categorie | Indicatieve norm | Toelichting |
|---|---|---|
| Visus en ogen | Per oog ≥ 6/9 gecorrigeerd, refractie +5 tot -6 dioptrieën, normaal kleurenzien | Bril of lenzen toegestaan binnen de grenzen; reservebril verplicht |
| Gehoor | Audiometrie binnen de EASA-grenswaarden per frequentie | Licht gehoorverlies soms acceptabel, beoordeling door AME |
| Hart en bloeddruk | Bloeddruk indicatief maximaal 160/95 mmHg, ECG zonder relevante afwijkingen | Afwijkingen vragen om cardiologisch vervolgonderzoek |
| BMI en algemene gezondheid | Geen harde BMI-grens; gewicht, urine- en bloedwaarden worden meegewogen | Fors over- of ondergewicht kan tot aanvullend onderzoek leiden |
| Neurologie | Geen epilepsie of onverklaard bewustzijnsverlies, normale reflexen en coördinatie | Neurologische voorgeschiedenis wordt individueel beoordeeld |
| Psychisch welzijn | Geen actieve psychische aandoening of verslaving | Een eerdere diagnose betekent niet automatisch afkeuring |
Belangrijker dan elke afzonderlijke norm is het totaalbeeld. De keuringsarts kijkt niet naar losse meetwaarden, maar naar de vraag of je de komende periode veilig kunt functioneren in de cockpit. Wie op één onderdeel net buiten een norm valt, krijgt daarom lang niet altijd een afkeuring; vaak volgt eerst aanvullend onderzoek of een beperking op het certificaat.
Deze pagina biedt algemene informatie en is geen medisch advies. Twijfel je of je aan de eisen voldoet, bespreek je situatie dan eerst met een AME of aeromedisch centrum voordat je conclusies trekt over je geschiktheid.
Waar kun je de keuring doen in Nederland?
Voor de vliegmedische keuring geldt een belangrijk onderscheid tussen de eerste keuring en verlengingen. De initiële class 1 keuring mag binnen EASA alleen worden uitgevoerd door een erkend Aeromedical Centre (AeMC), een gespecialiseerd keuringscentrum met meerdere disciplines onder één dak. Nederland heeft zulke AeMC's in de regio's rond de grote luchthavens. Verlengingen en hernieuwingen van een class 1 medical kunnen daarna bij individuele AME's, en die zitten verspreid over het hele land.
Wie zoekt op een vliegmedische keuring in Houten, Teuge, Amsterdam of Hilversum komt dan ook meestal uit bij AME-praktijken en keuringscentra in die regio's. AME's houden vaak praktijk op of bij vliegvelden en in de omgeving van de grotere steden, dus in de praktijk is er vrijwel altijd een keuringslocatie op redelijke reisafstand. Let er wel op dat je voor een initiële class 1 keuring bij een AeMC moet zijn en niet bij elke individuele AME terechtkunt.
Namen, adressen en tarieven veranderen regelmatig. Raadpleeg daarom altijd het actuele register van erkende AME's en AeMC's van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en bel het centrum van je keuze vooraf over beschikbaarheid en wat je moet meenemen.
Reserveer op tijd: bij de aeromedische centra kan de wachttijd voor een initiële keuring oplopen tot enkele weken, zeker in de maanden voor de startdata van de grote opleidingen. Neem in elk geval een geldig identiteitsbewijs, je eventuele brilrecept en relevante medische dossiers mee. Veel centra vragen je bovendien vooraf een digitale vragenlijst in te vullen.
Wat kost de vliegmedische keuring klasse 1?
De kosten verschillen per keuringscentrum en worden niet vergoed door de zorgverzekeraar. Voor een initiële class 1 keuring bij een AeMC moet je indicatief rekenen op enkele honderden euro's, doorgaans ergens tussen circa 350 en 800 euro, afhankelijk van het centrum en eventueel aanvullend onderzoek. Een verlengingskeuring bij een AME is korter en daardoor goedkoper, indicatief tussen circa 150 en 350 euro. Houd er rekening mee dat aanvullend specialistisch onderzoek, bijvoorbeeld bij een cardioloog of oogarts, apart in rekening wordt gebracht. Vraag vooraf een actuele prijsopgave bij het centrum zelf.
Vergeleken met de totale opleidingskosten is de keuring een kleine uitgave die je veel duurdere verrassingen kan besparen. Een compleet beeld van alle kosten vind je in ons artikel over de kosten van de pilotenopleiding en de mogelijkheden voor financiering.
Geldigheid en verlenging
| Leeftijd | Multi-pilot (ATPL) | Single-pilot commercial | Verlenging bij |
|---|---|---|---|
| Tot 40 jaar | 12 maanden | 12 maanden | AME |
| 40 tot 59 jaar | 12 maanden | 6 maanden | AME |
| 60 jaar en ouder | 6 maanden | 6 maanden | AME (plus extra cardiovasculair onderzoek) |
Let op: de leeftijd die telt is je leeftijd op de datum van de keuring. De 6-maandseis tussen 40 en 59 jaar geldt alleen voor single-pilot commercial operations. Als multi-crew pilot, wat de meeste airline-piloten zijn, behoud je 12 maanden geldigheid tot je 60e.
Een verlengingskeuring is minder uitgebreid dan de initiële keuring. Het ECG wordt herhaald bij de initiële keuring, daarna rond je 30e, vervolgens elke 5 jaar tot 40, elke 2 jaar tot 50 en jaarlijks daarna. Audiometrie wordt periodiek herhaald (elke 5 jaar tot 40, daarna vaker). Bloedonderzoek en spirometrie vinden plaats bij de initiële keuring en verder op klinische indicatie.
Veelvoorkomende twijfels
Veel aspirant-verkeersvliegers stellen de keuring uit omdat ze ergens over twijfelen. Dat is meestal onnodig: de meeste twijfels blijken in de praktijk oplosbaar, en juist een vroege keuring geeft duidelijkheid voordat je grote beslissingen neemt.
Bril of contactlenzen
Een bril of lenzen is geen belemmering, zolang je gecorrigeerde visus en refractie binnen de grenzen vallen. Ook laserbehandelingen zijn na een stabiele herstelperiode vaak acceptabel, mits goed gedocumenteerd. Alle details staan in ons artikel piloot worden met een bril.
Medicijngebruik
Sommige medicijnen zijn verenigbaar met vliegen, andere niet. Bepalend zijn de aandoening zelf, het middel en de dosering. Stop nooit zelf met medicatie om een keuring te halen, maar leg je situatie eerlijk voor aan de AME. Die kan samen met de autoriteit beoordelen wat mogelijk is.
Eerder afgekeurd
Een eerdere afkeuring is niet altijd definitief. Medische inzichten en regelgeving veranderen, en sommige aandoeningen zijn behandelbaar of blijken na verloop van tijd stabiel. Bespreek met een AME of aeromedisch centrum of een herbeoordeling zinvol is in jouw situatie.
Second opinion
Ben je het niet eens met een beslissing, dan bestaat er een formele route: je kunt aanvullend specialistisch onderzoek laten doen en de beoordeling laten toetsen via de bevoegde autoriteit. Een tweede AME of een aeromedisch centrum kan bovendien meekijken naar grensgevallen. Vraag bij een afwijzing altijd naar de bezwaar- en herkeuringsmogelijkheden.
Tips voor de keuring
- Ga uitgerust en slaap goed de nacht ervoor. Vermoeidheid kan je bloeddruk en reactievermogen beïnvloeden.
- Drink geen alcohol in de 24 tot 48 uur voor de keuring. Alcohol beïnvloedt je bloed- en leverwaarden.
- Neem je medische geschiedenis mee. De AME vraagt naar eerdere operaties, medicijngebruik en familiegeschiedenis. Wees eerlijk: onjuiste verklaringen zijn strafbaar en komen later vrijwel altijd aan het licht.
- Draag je bril of lenzen en neem je brilrecept mee. De oogtest wordt met én zonder correctie gedaan.
Belangrijk: doe de class 1 keuring als allereerste stap, vóór je een opleiding kiest of betaalt. Het is de goedkoopste manier om te ontdekken of het beroep van verkeersvlieger medisch haalbaar is voor jou.
Is je class 1 medical binnen, dan wacht de volgende horde: de selectie bij vliegscholen en airlines. Lees hoe je je daarop voorbereidt in ons overzicht van pilot assessments, en begin alvast rustig met oefenen voor de theorie op Piloot.nl.