Vlieger worden bij Defensie is een heel andere route dan een civiele pilotenopleiding. Je betaalt geen lesgeld, je bent vanaf je aanstelling militair en je wordt eerst officier en pas daarna vlieger. Daar staat een lange dienstverplichting tegenover. In dit artikel lees je welke eisen Defensie in 2026 stelt, hoe de selectie verloopt, hoe lang de opleiding duurt, wie bepaalt of je jacht-, transport- of helikoptervlieger wordt en hoe de militaire en civiele route zich tot elkaar verhouden. Tijdgevoelige gegevens komen van werkenbijdefensie.nl en defensie.nl, stand september 2026.
Welke vooropleiding en eisen?
Je hebt minimaal een havo-diploma nodig met een voldoende voor wiskunde A, B of D. Met alleen een mbo 4-diploma voldoe je niet aan de eis die in de vacature staat. Defensie werft in september 2026 via twee vacatures voor Officier Vlieger: één voor havo tot en met wo en één voor vwo.
Een vergelijkbaar buitenlands diploma kan ook, aangevuld met certificaten voor Nederlands (bijvoorbeeld NT2 Staatsexamen II) en Engels. Zit je lengte tussen 1,63 en 1,65 meter of tussen 1,93 en 1,95 meter, dan biedt Defensie na het halen van de eerste capaciteitentest een Meten = Weten-service aan. Kleiner dan 1,63 of groter dan 1,95 meter betekent volgens de vacature dat je op lengte niet geschikt bent. Volgens de algemene keuringsbrochure van Defensie is de Nederlandse nationaliteit een van de basiseisen om militair te worden.
Heb je mbo 4? Dan loopt de route via een vervolgopleiding. De vwo-vacature noemt een hbo-propedeuse met een vwo-certificaat wiskunde als alternatief. Leg je eigen situatie voor aan Defensie voordat je solliciteert, en lees ook piloot worden met mbo.
Hoe verloopt de selectie?
De selectie bestaat in 2026 uit zeven stappen, van capaciteitentests tot aanstelling. De psychologische selectie, het assessment en het interview vinden plaats bij het Centrum voor Mens en Luchtvaart (CML) in Soesterberg.
- Vliegercapaciteitentest 1 (VCT1): peilt je algemene intelligentieniveau.
- Vliegercapaciteitentest 2 (VCT2): opnieuw intelligentie, langer en intensiever.
- Assessment en interview bij het CML: wie ben je en hoe sta je in het leven.
- Psychologisch eindadvies: bij een positief advies volgt de oproep voor het medisch onderzoek.
- Aanstellingskeuring: gehoortest, ogentest, gesprek met een arts en een functionele test inclusief sporttest. Vanaf de start van de keuring heb je 6 maanden om goedgekeurd te worden.
- Veiligheidsonderzoek door de MIVD.
- Aanstelling: in een arbeidsvoorwaardengesprek hoor je wanneer je kunt beginnen.
Volgens de toelatingspagina van de Defensieacademie (september 2026) volgen daarnaast een aantal gesprekken over je motivatie om bij Defensie te werken; vraag je begeleider welke stappen voor jou gelden. Oudere namen die je op fora tegenkomt, zoals PO-1, GVSS, PO-2 en VMO, horen bij eerdere versies van deze selectie. Leden beschreven rond 2007 tot 2009 onder meer instrumenteninterpretatie, een selectieve luistertest, een coördinatietest met joystick en pedalen en een reeks simulatorvluchten. Een lid meldt in 2025 dat er ook een persoonlijkheidsvragenlijst in zit waarop je kunt worden afgewezen als je niet in het vliegersprofiel past.
Hoe lang duurt het voordat Defensie reageert?
Een vaste reactietermijn voor vliegers publiceert Defensie niet. De algemene keuringsbrochure van Defensie (editie 2019) noemt gemiddeld zo'n drie maanden voor een sollicitatietraject, maar waarschuwt dat het langer kan duren. Een kandidaat was in 2008 elf maanden bezig zonder een onderdeel over te doen, en in 2011 hoorden kandidaten dat de eerstvolgende klas al vol zat. Heb je na enkele weken niets gehoord, neem dan contact op met je begeleider of via werkenbijdefensie.nl.
Conditie en coördinatie voorbereiden
Train je conditie op de sporttest en je coördinatie op multitasking met handen en voeten, en begin daar maanden van tevoren mee. De functionele fysieke test verschilt per functiecluster. Volgens de keuringsbrochure van Defensie (editie 2019) bestaat die uit een progressieve marstest met rugzak, een til- en draagtest met een munitiekist, een graaftest, een binnenparcours en een onbelaste hardlooptest van 12 minuten waarin je, afhankelijk van het cluster, 2200 tot 2700 meter moet halen. Welk cluster voor vliegers geldt, staat niet in de vacature, dus vraag dat na. Een geldige fysieke test blijft volgens die brochure een half jaar geldig.
Voor coördinatie en de capaciteitentests helpt gericht oefenen met vergelijkbare opdrachten. Een aspirant beschreef in 2005 dat hij veel sportte, online tests oefende (instrumentinterpretatie, selectief luisteren, behendigheid) en met een flightsimulator vloog. Een ander lid waarschuwde in 2005 dat zijn zweefvliegervaring in de praktische selectie ook nadelen had, zoals veel voetenwerk en nerveus sturen. Laat je niet gek maken: bij de eerste tests wordt alles ter plekke uitgelegd, zo meldde een kandidaat in 2007. Meer over deze testvormen lees je in assessments voor aspirant-piloten.
Opleidingsduur en dienstverplichting
Via de havo-wo-route duurt de opleiding ongeveer vier jaar, via de vwo-route langer omdat je eerst een bachelor haalt. Daarna volgt een dienstverplichting van 10 jaar. Volgens de pagina Studeren bij Defensie (geraadpleegd september 2026) hebben officieren na hun opleiding een dienstverplichting van zeven jaar, en is die periode voor vliegers 10 jaar.
Na de EMVO blijven helikoptervliegers volgens Defensie nog drie maanden extra in Woensdrecht, waarna de opleiding meestal in de Verenigde Staten verdergaat. De PC-7 wordt vervangen door de PC-7 MKX: volgens defensie.nl (februari 2026) komen er 8 nieuwe lesvliegtuigen en 4 simulatoren, met het eerste toestel in mei 2027 en alles geleverd in september 2027.
Tijdens de opleiding ben je al in dienst en krijg je salaris. De vacature noemt in 2026 een bruto maandsalaris van €4.200 tot €5.600, afhankelijk van leeftijd, opleidingsniveau en ervaring, plus een Individueel Keuzebudget (IKB) van 16,33% van je brutojaarsalaris. Dat IKB vervangt voor Defensiemedewerkers sinds 1 januari 2025 het vakantiegeld en de eindejaarsuitkering. Volgens een lid (2013) gaat de dienstverplichting pas in na afronding van de opleiding, waardoor je in totaal vaak 12 tot 13 jaar bij Defensie zit.
Wie bepaalt je toesteltype?
Defensie bepaalt dat, niet jij. Volgens de vacature wordt tijdens de EMVO beslist of je fixed wing of rotary gaat vliegen, en welk type precies (bijvoorbeeld F-35, MQ-9 Reaper, luchttransport, Apache, Chinook, Cougar of NH90) volgt later in de opleiding. Je kunt een voorkeur uitspreken. Leden melden dat daar rekening mee wordt gehouden zonder garantie (2005) en dat prestaties, keuringsuitslag en de behoefte van de luchtmacht meewegen (2005 en 2007). Zeggen dat je alleen jachtvlieger wilt worden, werkt volgens een aspirant (2005) in de selectie juist tegen je.
Luchtmacht of marine
In 2026 lopen alle vacatures voor Officier Vlieger via de Luchtmacht, ook voor de NH90 die vanaf marineschepen vliegt. Maritiem vliegkamp De Kooy in Den Helder staat als een van de werklocaties in de vacature. Het grootste verschil zit in de officiersopleiding: marineofficieren beginnen volgens Defensie de eerste 41 weken aan het Koninklijk Instituut voor de Marine (KIM) in Den Helder, de andere krijgsmachtdelen aan de KMA in Breda. De EMVO in Woensdrecht is voor leerling-vliegers van luchtmacht en marine gelijk. Leden beschreven in 2009 en 2010 dat marinevliegers daarna grotendeels samen met de luchtmacht verder opleiden en als NH90-vlieger meevaren op een fregat.
Via Defensie verkeersvlieger worden
Ja, maar pas na je dienstverplichting en met een omzetting van je militaire bewijs van bevoegdheid. Volgens de ILT kunnen (voormalige) vliegers van de Koninklijke Luchtmacht hun militaire bevoegdheid eenmalig laten omzetten naar een EASA-licentie, zoals CPL of ATPL. Je hebt daarvoor een afgeronde militaire opleiding en operationele plaatsing nodig en je volgt een theoretische brugcursus bij een erkende ATO. Een creditrapport bepaalt welke onderdelen je nog moet doen.
Wat kost het je? Geen lesgeld, maar wel tijd: minstens de opleiding plus 10 jaar dienst. Wie eerder vertrekt, krijgt volgens Studeren bij Defensie de studiekosten in rekening gebracht. Volgens de militaire vakbond VBM mag Defensie op grond van een wetswijziging per 1 augustus 2022 voor verplichte opleidingen in principe geen terugbetaling meer eisen; Defensie zelf noemt de terugbetaling nog wel. Hoe dit voor vliegers uitwerkt, moet je bij Defensie navragen. Op 22 september 2026 tekenden KLM en Defensie bovendien een overeenkomst waardoor oud-luchtmachtvliegers die bij KLM werken als F-35-reservist inzetbaar blijven; de eerste groep begint in januari 2027 met maandelijkse simulatortrainingen.
Van civiel naar militair
Dat kan alleen binnen de leeftijdsgrens en via dezelfde selectie. Een civiele licentie laat je volgens leden (2009) de selectie niet overslaan, en ook in de militaire vliegeropleiding begin je opnieuw. In september 2026 staat er op werkenbijdefensie.nl geen aparte vacature voor ervaren civiele vliegers, wel een Officier Vlieger-vacature die alleen openstaat voor militairen. Horizontale instroom bestond in het verleden wel (leden noemen 2005), maar stopte volgens een lid in 2009. Omgekeerd zegt een afwijzing bij Defensie weinig over je kansen als civiel piloot, volgens een ervaren helikoptervlieger (2011). Lees daarvoor ook de selectie van de KLM Flight Academy.
Tips voor je aanmelding
- Controleer eerst je ogen en lengte, en lees de medische eisen voor klasse 1 als referentie voor de civiele route.
- Bezoek een voorlichting of event van Defensie en bereid je motivatie voor: waarom Defensie, waarom officier en hoe denk je over uitzendingen?
- Wees eerlijk in het assessment. Het psychologisch advies is volgens de keuringsbrochure meestal een jaar geldig, en een negatief advies wordt uitgelegd.
- Vraag na of je voor laseren aan de ogen genoeg wachttijd inplant: de brochure noemt drie maanden na de behandeling als beste beoordelingsmoment.
Twijfel je tussen Defensie en een civiele opleiding? Zet de lange verplichting, de militaire vorming en de uitzendingen eerlijk naast de voordelen. Wil je echt militair vlieger worden, dan krijg je een complete vliegeropleiding waarvoor je zelf geen lesgeld betaalt.